เรื่องเล่าส่งเสริมความร่วมมือในการใช้ยา: ยา...ในสังคมผู้สูงอายุ

คำว่า “สังคมผู้สูงอายุ” เริ่มเข้ามากระทบหูบ่อยขึ้น ตามการคาดคะเนแนวโน้มประชากรของประเทศไทย ด้วยเทคโนโลยีทางการแพทย์ช่วยให้ผู้คนมีชีวิตยืนยาว แต่เมื่ออายุมากขึ้นก็หลีกเลี่ยงโรคที่เกิดจากความเสื่อมของอวัยวะต่างๆไปไม่พ้น จึงพบว่าผู้สูงอายุส่วนใหญ่มักมีโรคเรื้อรัง บางคนก็เป็นหลายโรคพร้อมกัน ทำให้ได้รับยาหลายรายการที่จำเป็นต้องกินอย่างต่อเนื่อง เพื่อช่วยควบคุมการกำเริบของโรคและป้องกันอาการแทรกซ้อน ดังนั้นการกินยาให้ถูกต้องจึงมีความสำคัญในการช่วยให้ผู้สูงอายุใช้ชีวิตอยู่กับโรคเรื้อรังได้อย่างปกติสุข

ด้วยอาชีพเภสัชกรในโรงพยาบาลของรัฐที่ต้องจ่ายยาให้กับผู้ป่วยจำนวนมากต่อวัน เดิมทีเภสัชกรมักจะเป็นคนพูดอยู่ฝ่ายเดียว ในวันที่ลองสลับบทบาทชวนให้ผู้ป่วยเล่าเรื่องการกินยาให้ฟังนั้น ในตอนแรกยิ่งฟังก็ยิ่งรู้สึกหงุดหงิดเพราะมักจะเจอแต่คนแก่ที่กินยาผิดๆถูกๆอยู่แทบทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นการกินยาไม่ถูกวิธี การปรับเพิ่มหรือลดยาด้วยตัวเอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งการลืมกินยา ซึ่งอาจส่งผลต่อโรคประจำตัวของผู้ป่วย

แต่เมื่อเริ่มเปิดใจฟังมากขึ้นก็ทำให้ยิ่งเข้าใจถึงสาเหตุของปัญหาการใช้ยาของผู้สูงอายุ ที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของสังขาร ทั้งสายตาที่ฝ้าฟาง มือไม้ที่อ่อนแรง สมองที่เลอะเลือน ทำให้เกิดคำถามในใจของเภสัชกรผู้จ่ายยาว่า “แล้วผู้ป่วยเหล่านั้นจะสามารถใช้ยาได้อย่างถูกต้องอย่างไร?” โดยเฉพาะผู้สูงอายุที่อยู่บ้านคนเดียวแล้วต้องจัดยากินด้วยตัวเอง

เมื่อได้เปลี่ยนมุมมองก็เริ่มได้เห็นวิธีการช่วยเหลือตัวเองของคุณลุงป้าน้าอาทั้งหลาย แต่ละคนมีวิธีแก้ปัญหาในรูปแบบของตัวเอง ทั้งการใช้แว่นขยายที่มีไฟฉายส่องอ่านฉลากยา การใช้ปากกาเคมีจดวิธีกินยาให้ตัวใหญ่ ทำให้มองเห็นชัดเจนยิ่งขึ้น ไปจนถึงการหักแบ่งครึ่งเม็ดยาด้วยอุปกรณ์ใกล้ตัว บางคนก็มีการใช้กล่องยาเพื่อป้องกันการหลงลืม

รูปชุดนี้เป็นเพียงประสบการณ์ส่วนหนึ่งที่สะสมได้จากการทำงานประจำวัน ขออนุญาตสื่อสารผ่านภาพสะท้อนให้เห็นวิธีการจัดการปัญหาการใช้ยาในรูปแบบของผู้สูงอายุ เพื่อให้คนในครอบครัวได้เรียนรู้ผ่านรูปภาพเหล่านี้ เพื่อให้ความช่วยเหลือในเรื่องการจัดยากับผู้สูงอายุ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเพื่อเตรียมความพร้อมในการสู่สังคมผู้สูงอายุอย่างแท้จริงในเวลาอีกไม่นาน